Kernenergie is niet perfect, maar wel stap in de goede richting

Ron Wit benadert het broeikaseffect in zijn gastblog van 16 april wel erg instrumenteel. Als de politiek maar een CO2-emissieplafond instelt komt het allemaal wel goed. Maar het vaststellen van een emissieplafond is natuurlijk alleen maar een beleidsinstrument; bedrijven moeten er vervolgens wel wat voor doen! Van de beschikbare opties is het handelen in CO2-emissierechten misschien wel de slechtste, omdat dit de arme landen die geen andere keus hebben dan het gebruik van fossiele brandstoffen uit de markt drukt. Veel beter is het om energie te besparen en een transitie in te zetten van een CO2-intensieve industrie naar een CO2-vrije. Voor wat betreft elektriciteitsproductie kunnen kernenergie en zon en wind hierin een belangrijke rol spelen. Helaas is Nederland nu, met de bouw van drie nieuwe kolencentrales, helemaal de weg kwijt en zal het heel moeilijk worden om ook maar aan enig realistisch doel te voldoen zonder op grote schaal CO2-emissierechten bij te kopen.

Splijtstofcyclus

Bij een gesloten splijtstofcyclus wordt de gebruikte brandstof van een kerncentrale naar een opwerkingsfabriek gestuurd waar het uranium en plutonium wordt afgescheiden en de rest wordt verglaasd. Dit verglaasde afval heeft een zeer klein volume. Als alle elektriciteit die een persoon gedurende zijn/haar leven verbruikt wordt opgewekt met kernenergie is het volume van het hoog-radioactief afval niet groter dan een tennisbal. De benodigde opslagtijd bedraagt circa 5000 jaar als al het plutonium volledig wordt gerecycleerd. Hiervoor kunnen centrales zoals in Borssele worden gebruikt, maar zullen uiteindelijk ook snelle reactoren nodig zijn. Overigens is 5000 jaar (en zelfs de vaak genoemde 200-duizend jaar) op geologische schaal een oogwenk. De zoutlagen in de Nederlandse ondergrond zijn al enkele tientallen miljoenen jaren oud.

Het opwerken van gebruikte brandstof is een chemisch proces waarbij lozingen naar de omgeving optreden. Hierbij worden in principe de gestelde vergunningslimieten niet overschreden. Wel zijn door verbetering van de technologie en een toegenomen waardering voor het milieu de normen verlaagd en de lozingen sterk afgenomen. Sinds 1980 met meer dan een factor 20. Dit is een continu proces waarin ook de milieubeweging een belangrijke rol speelt. Behalve dat de afscheiding van uranium en plutonium continu wordt verbeterd, kunnen ook meer stoffen worden afgescheiden en gerecycleerd. Het ultieme doel is een volledig gesloten splijtstofcyclus waarbij alleen afval overblijft met een benodigde opslagtijd van minder dan 500 jaar. De benodigde processen werken op laboratoriumschaal, maar moeten zich nog bewijzen in de praktijk. Iedereen in de nucleaire sector begrijpt echter dat dit een essentiële stap is in de verdere ontwikkeling en acceptatie van kernenergie. Vrijwel alle onderzoeksinspanningen zijn dan ook gericht op verdere verduurzaming van de splijtstofcyclus en het vergroten van de nucleaire veiligheid.

De uitdaging

De discussie over kernenergie strandt altijd op overtuigingen in plaats van op argumenten. Dit terwijl volgens mij voor- en tegenstanders in de kern hetzelfde willen: Een schone aarde voor onze kinderen. Hierbij doemt het toekomstbeeld op van een sterk groeiende wereldbevolking met in haar kielzog een grotere vraag naar energie, water en voedsel. Dit terwijl de exploitatie van de aarde niet kan meegroeien. De aarde legt ons immers een aantal harde randvoorwaarden op voor wat betreft de milieueffecten van onze activiteiten, waaronder het broeikaseffect met mogelijk grote onomkeerbare gevolgen voor de mensheid. Mondiale problemen vragen om solidaire oplossingen waarbij we rekening houden met de verschillen tussen rijk en arm. Daarom zijn oplossingen waarbij wij een groter beslag leggen op de leefruimte van de aarde (energie, voedsel, drinkwater, grondgebruik) dan ons naar evenredigheid toekomt uit den boze. Als ik overtuigd zou zijn dat we onze energiebehoefte tijdig met alleen zon en wind zouden kunnen dekken, zou ik niets liever willen. Niemand wil kernenergie om de kernenergie. Maar gezien de ernst van de uitdaging kies ik ervoor om op meerdere paarden te wedden. Daarbij zijn wat mij betreft creatieve constructies mogelijk, zoals een opslag op de prijs van kernenergie om daarmee andere duurzame energiebronnen versneld te ontwikkelen.

For more information, please contact  j.l.kloosterman@tudelft.nl