De voorwaarden die staatssecretaris Pieter van Geel (Milieu) stelt aan nieuwe kerncentrales in Nederland zijn streng, maar 'niet extreem restrictief'. Dat zegt Jan Leen Kloosterman, nucleair expert van de TU Delft. Een goede kanshebber is de European Pressurized Water Reactor (EPR), waarvan er op dit moment al twee in Europa worden gebouwd. "Dan praten we over ongeveer 1.600 MW, dus drie à vier keer Borssele", aldus Kloosterman.

Kloosterman, verbonden aan de afdeling Radiation, Radionuclides & Reactors van de TU Delft, deed in opdracht van het ministerie van VROM een verkennende studie naar de beschikbare technieken op nucleair gebied. De EPR, die op het moment in Finland en binnenkort ook in Frankrijk wordt gebouwd, behoort tot de zogenoemde 'derde generatie' kerncentrales, die in de jaren 90 werd ontworpen. De nog veiligere 'vierde generatie', die nu in ontwikkeling is, komt pas over 25 jaar op de markt. Mede op basis van deze studie gaf Van Geel in zijn Kamerbrief van eind september over de voorwaarden voor een nieuwe kerncentrale in Nederland de voorkeur aan een centrale van de derde generatie die 'tenminste zo veilig is als die thans in Finland wordt gebouwd'.

Betonnen omhulling

Een logische keus, aldus Kloosterman. "De behoefte aan energie is zo groot dat we eigenlijk niet op die vierde generatie kunnen wachten. Ook de Amerikanen, die destijds de vierde generatie hebben geïnitieerd, kijken om die reden nu toch meer naar de derde generatie. En als je nadenkt over wat in Nederland gebouwd zou kunnen worden, dan maakt de EPR een goede kans vanwege de Europese precedenten. Al is het natuurlijk uiteindelijk de exploitant die beslist."

De EPR scoort onder meer goed op het gebied van veiligheid. Zo heeft de Finse centrale een dubbele betonnen omhulling die bestand is tegen hoge overdruk van binnenuit, en tegen vliegtuigcrashes en terroristische aanslagen van buitenaf. Dat laatste heeft echter weinig te maken met de technische aspecten van de reactor, benadrukt Kloosterman. "Of een kerncentrale is bestand tegen terrorisme heeft veel meer met procedures te maken dan met het daadwerkelijke ontwerp. Het hangt er vooral vanaf hoe de beveiliging is geregeld."

Mocht de keuze op de EPR vallen, dan gaat het om een forse centrale. Een vermogen van 1.600 MW is normaal voor dit type. "Het is een reactor die door economy of scale zijn voordeel moet hebben. Door een groot vermogen te leveren, wordt de investering relatief goedkoop."

Onzekerheid

Volgens Kloosterman zijn de voorwaarden die Van Geel stelt aan een nieuwe kerncentrale niet zo extreem dat de bouw feitelijk onmogelijk wordt gemaakt. "De eisen zijn natuurlijk streng, maar dat lijkt me niet meer dan normaal. Ik denk niet dat de voorwaarden heel erg restrictief zijn. Uiteindelijk is ook dit aan de exploitant, die de nodige risico's zal moeten nemen."

Een van die risico's is dat de vergunning voor veertig jaar wordt afgegeven, terwijl de levensduur van een kerncentrale zestig jaar is. "Ook de ontmantelingskosten moeten binnen veertig jaar zijn afgeschreven. Dat geeft onzekerheid. Ik weet niet of een exploitant met zulke voorwaarden uit de voeten zou kunnen."

Een andere onzekerheid is dat Van Geel de oplossing voor het radioactief afvalprobleem openlaat. Op dit moment is er volgens de bewindsman nog geen duidelijke keus te maken tussen opslag of opwerking, maar die beslissing hoeft op dit moment nog niet te worden genomen. Kloosterman kan zich wel in vinden in die redenering. "De noodzaak om te kiezen is nog niet zo dringend aanwezig. Het duurt nog zeker tien jaar voordat er een reactor staat en de splijtstof zal minimaal vier jaar in de reactor verblijven. Er lopen nog allerlei studies en onderzoeken, dus ik denk dat we over een aantal jaar een meer afgewogen besluit kunnen nemen."

Hoog peil

Een opsteker voor de wetenschapper is dat Van Geel de bouw van een nieuwe kerncentrale koppelt aan een investering in de nucleaire kennisinfrastructuur van Nederland. Volgens Kloosterman is die kennis op dit moment al op een hoog peil. "Wij hebben natuurlijk relatief minder ervaring op het gebied van exploitatie van kernenergie, daarvoor moet je echt in landen als Frankrijk zijn. Maar op het gebied van nucleair onderzoek kunnen we internationaal aardig meedoen. Bovendien is het nucleaire wereldje in Nederland de laatste jaren heel sterk verjongd. We zijn dus zeker geen uitstervend ras."

For more information, please contact j.l.kloosterman@tudelft.nl.